Από 1/1/2024 ισχύει το νέο καθεστώς απασχόλησης συνταξιούχων. Εχουμε ήδη γράψει αναλυτικά για αυτό σε προηγούμενο σημείωμά μας.

Με το παρόν θα πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή σε ζητήματα, τα οποία έχουν προκύψει κατά την εφαρμογή του, με αφορμή και ερωτήματα που δεχθήκαμε:

1) Διακοπή απασχόλησης για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας

Παρά το ευρύ πνεύμα της διάταξης με την οποία επιτράπηκε η απασχόληση συνταξιούχου αναπηρίας, η ίδια η λογική της ασφαλιστικής αναπηρίας (η αδυναμία δηλαδή να απασχολείται κάποιος και να αποκερδίζει εισόδημα) απαιτεί να έχει διακοπεί η απασχόληση πριν τη συνταξιοδότηση.

Συχνά ερωτόμαστε αν αυτή η διακοπή θα πρέπει να είναι στιγμιαία, για το σκοπό της συνταξιοδότησης, και αν επιτρέπεται αμέσως μετά από τη διακοπή η ανάληψη εκ νέου απασχόλησης. Σύμφωνα με την ασφαλιστική πρακτική, είναι περισσότερο συνεπές να μην υπάρξει επανάληψη της απασχόλησης πριν την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας. Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, είναι όμως πλέον σαφές ότι μετά την έκδοση απόφασης συνταξιοδότησης μπορεί να υπάρξει επανάληψη της απασχόλησης από τον ήδη συνταξιούχο αναπηρίας, χωρίς επιπλέον συνέπειες, πέρα από τις κοινές που αφορούν όλους τους συνταξιούχους (επιβολή πόρου υπέρ ΕΦΚΑ για τους μισθωτούς, προσαύξηση εισφορών αυτοτελώς απασχολούμενου, υποχρέωση υποβολής δήλωσης απασχόλησης).

Τούτο ισχύει ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η ασφάλιση δεν αφορά προσωπική απασχόληση, αλλά προκύπτει π.χ. από συμμετοχή σε εταιρία. Παρόλα αυτά, ως προς την τελευταία περίπτωση υπάρχει πιθανότητα νομοθετικής μεταβολής.

2) Οφειλές εισφορών αυτοαπασχολούμενων λόγω απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση

Ενόψει των ευνοϊκότερων διατάξεων ως προς την απασχόληση συνταξιούχων προβλέπεται πλέον ρητά από 1/1/2024, ότι οι εισφορές των αυτοτελώς απασχολούμενων μετά τη συνταξιοδότησή τους, και πάντως αυτές που οφείλονται από 1/1/2024, πέραν του διμήνου καθυστέρησης θα εξοφλούνται με παρακράτηση του συνολικά οφειλόμενου ποσού από τη σύνταξη. Εως τις 31/12/2203 οι οφειλόμενες εισφορές μετά τη συνταξιοδότηση βεβαιώνονταν και επιδιωκόταν η είσπραξή τους με τα συνήθη μέσα του Δημοσίου (κατασχέσεις, δέσμευση λογαριασμών κλπ.) όπου όμως εφαρμόζονταν και οι ευνοϊκές διατάξεις για τις οφειλές έναντι δημοσίου και γενικά ασφαλιστικών οργανισμών (όριο ακατάσχετου λογαριασμού κλπ.). Πλέον αυτό δεν ισχύει, και εφόσον ο αυτοαπασχολούμενος συνταξιούχος (που οφείλει μάλιστα προσαυξημένες τις εισφορές του κατά 50%) μετά την πάροδο διμήνου οφειλής αποστερείται κατά το αντίστοιχο ποσό τη σύνταξή του.

3) Συνταξιοδότηση υπαλλήλων Δημοσίου – τακτικών και ΙΔΑΧ

Είναι συχνή η ερώτηση αν αυτές οι διατάξεις αφορούν συνταξιούχους Δημοσίου. Επισημαίνεται ότι ως προς τους τακτικούς υπαλλήλους του Δημοσίου δεν νοείται καταρχήν σύνταξη αναπηρίας, αλλά ανικανότητας, που προϋποθέτει την απόλυση από το Δημόσιο λόγω αυτού. Δεν εφαρμόζονται δε οι διατάξεις περί αρμοδιότητας ΚΕΠΑ σε αυτή την περίπτωση, καθώς αρμόδιες είναι οι κατά περίπτωση Υγειονομικές Επιτροπές του Δημοσίου.

Βέβαια η έκδοση γνωμάτευσης από το ΚΕΠΑ ενδείκνυται και για αυτή την περίπτωση καθώς συνδέεται με έτερα πλεονεκτήματα (φορολογικές απαλλαγές, μειωμένα τιμολόγια κοινωφελών οργανισμών κλπ.).

Ως προς τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου από Δημόσιο ή ΝΠΔΔ συνίσταται η απεύθυνση σε ειδικό και η συνεννόηση με την αρμόδια Υπηρεσία, καθώς σε αυτή την περίπτωση ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 8 του ν. 3801/2009, σύμφωνα με τις οποίες « Το προσωπικό με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου του Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. και Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, στο οποίο με απόφαση του φορέα ασφάλισης χορηγείται προσωρινή αναπηρική σύνταξη, θεωρείται ότι βρίσκεται σε αναρρωτική άδεια, χωρίς αποδοχές από την υπηρεσία, εφόσον η νόσος είναι ιάσιμη κατά την εκτίμηση της οικείας υγειονομικής επιτροπής.»