Αξίωση αποζημίωσης – Πότε υπάρχει συνομολογημένη ιδιότητα – Πρόκειται για ενδοσυμβατική ευθύνη η οποία όμως δεν αποκλείει και την αδικοπρακτική ευθύνη του πωλητή από την οποία ο αγοραστής έχει δικαίωμα να αξιώσει αποζημίωση για θετική ζημία ή διαφυγόν κέρδος στο μέτρο που δεν καλύπτεται από την άσκηση των δικαιωμάτων των άρθρων 534 και 540 ΑΚ, όπως η ηθική βλάβη του αγοραστή.

ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Απόφαση 13/2015

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 513, 522, 534 και 543ΑΚ όπως το δίκαιο της πώλησης διαμορφώθηκε μετά την τροποποίησή του δυνάμει του ν. 3043/2002 σε περίπτωση που κατά το χρόνο μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή υφίσταται πραγματικό ελάττωμα ή έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας του πωληθέντος αντικειμένου ο αγοραστής δικαιούται να απαιτήσει διόρθωση ή αντικατάσταση του πράγματος με άλλο, εκτός αν η ενέργεια είναι αδύνατη ή προκαλεί δυσανάλογες δαπάνες, ή να μειώσει το τίμημα ή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εκτός και αν η ενέργεια είναι αδύνατη ή προκαλεί δυσανάλογες δαπάνες ή να μειώσει το τίμημα ή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εκτός και αν πρόκειται για επουσιώδες ελάττωμα.

Σε περίπτωση εξάλλου που υφίσταται έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας ή τυχόν ελάττωμα του πράγματος, που οφείλεται σε υπαιτιότητα του του πωλητή, ο αγοραστής μπορεί σωρευτικά με τα ανωτέρω δικαιώματα να απαιτήσει αποζημίωση για τη ζημία που δεν καλύπτεται από την άσκησή τους (βλ. άρθρο 543). Ως συνομολογημένη νοείται μια ιδιότητα όταν υπάρχει ρητή ή σιωπηρή συμφωνία των μερών ότι το πράγμα έχει τη συγκεκριμένη ιδιότητα, στην ύπαρξη της οποίας αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία από τον αγοραστή και την οποία ο πωλητής εγγυάται (επαυξημένη εγγυητική ευθύνη του πωλητή)) αναλαμβάνοντας και την ευθύνη για την ενδεχόμενη έλλειψή της (ΑΠ 243/2009, ΕφΛαρ 6493/1999 Δ/νη 41.187) ενώ δόλια αποσιώπηση υπάρχει όταν ο πωλητής κατά τον παραπάνω χρόνο μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή αν και γνωρίζει την ύπαρξη ουσιώδους πραγματικού ελαττώματος ή την έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας καθώς και ότι η ανακοίνωση οιουδήποτε εξ αυτών στον αγοραστή που τα αγνοεί θα απέτρεπε αυτόν από την αγορά, δεν του τα ανακοινώνει όπως από την καλή πίστη και τη μεταξύ τους σχέση επιβάλλεται (ΑΠ 752/1994 ΕλλΔνη 36.866).

Σε κάθε περίπτωση η έλλειψη της συνομολογημένης ιδιότητας δικαιολογεί κατ’ άρθρο 543 ΑΚ την αξίωση αποζημίωσης λόγω της οιονεί υπαιτιότητας του πωλητή να δεσμευθεί συμβατικά για την ύπαρξή της θεμελιώνοντας την γνήσια αντικειμενική ευθύνη του. Δεν πρόκειται για ευθύνη από αδικοπραξία ούτε για ευθύνη από διαπραγματεύσεις (Βασ. Βαθρακοκοίλη ΕΝΟΡΜΑΚ εκδ. 2003 υπό άρθρο 543 αρ. 3 και 1) ουδόλως όμως εμποδίζει την ύπαρξη αδικοπρακτικής ευθύνης του πωλητή στην προαναφερθείσα περίπτωση της έλλειψης συνομολογημένης ιδιότητας που δύναται να σωρεύσει μαζί με τα λοιπά δικαιώματα του αγοραστή από τα άρθρα 534 και 540 ΑΚ ως (τέταρτο) δικαίωμα αποζημίωσης για τη ζημία (θετική ή διαφυγόν κέρδος) που είναι απότοκος της έλλειψης δεν καλύπτεται από την άσκηση των τελευταίων και δεν αποκαταστάθηκε με την άσκηση των αξιώσεων του άρθρου 540 ΑΚ όπως για τη χρηματική ικανοποίηση του αγοραστή λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη από την αδικοπραξία του πωλητή (αρ. 299, 932 ΑΚ).

Συνεπώς βάσει της αξιολόγησης της συμπεριφοράς του πωλητή υπό την συνδρομή της έννοιας του παρανόμου και της αιτιώδους σχέσης της συμπεριφοράς του αυτής με την προκληθείσα περαιτέρω ζημία υπάρχει συρροή και αδικοπρακτικής ευθύνης του (ΑΠ 25/1998 ΝοΒ 47.390, ΑΠ 1312/1997 ΑρχΝ 1998.4884, αλλά και ΑΠ 1730/2008 «ΝΟΜΟΣ», ΑΠ 1801/2001 ΕλλΔνη 2002-1350, ΕφΑΘ 3159/2006 «ΝΟΜΟΣ»). Στην προκειμένη περίπτωση στην υπό κρίση αγωγή του ο ενάγων ιστορεί ότι με βάση προφορική σύμβαση πώλησης που σύνηψε την 22^α/2/2010 με τα αρμόδια όργανα της εναγόμενης εταιρείας … αγόρασε από αυτή αντί συμφωνημένου τιμήματος ύψους 8.800 ευρώ μετά ΦΠΑ το λεπτομερώς στην αγωγή περιγραφόμενο αυτοκίνητο πρώτης κυκλοφορίας την 9^η/10/2006 που στο χιλιομετρητή του εμφάνιζε ότι είχε διανύσει 35.000 χλμ […] Ότι ο χαμηλός αριθμός των φαινομένων ως διανυθέντων έως τότε χιλιομέτρων από το αυτοκίνητο αποτελούσε στοιχείο στο οποίο είχε αποβλέψει ο ενάγων για την αγορά του ώστε αυτό να αποτελεί συνομολογημένη ιδιότητα του που ωστόσο αποδείχθηκε μετά την επίσκεψή του για το σέρβις των 40000 χλμ σε εξουσιοδοτημένο συνεργείο της ΤΟΥΟΤΑ, την επιβεβαίωση από την ίδια την Εταιρεία και τη Διεύθυνση Μεταφορών Περιφέρειας Αττικής ότι τα διανυθέντα χιλιόμετρα ήταν περί τα 75859 χλμ […].

Ότι την 16^η/5/2011 επέδωσε στην εναγόμενη την από 10/5/2011 εξώδικη διαμαρτυρία του δηλώνοντας ότι ασκεί το δικαίωμα μείωσης του τιμήματος κατά το ποσό των 4400 ευρώ οχλώντας την για την καταβολή του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, όπως το υπολογίζει με βάση τα υπερδιπλάσια των δηλωθέντων πράγματι διανυθέντα χιλιόμετρα[…] Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι η εναγομένη πωλήτρια δια των προστηθέντων της έπεισε τον ενάγοντα στην αγορά και του παρέδωσε το ως άνω περιγραφόμενο όχημα άνευ των συνομολογημένων ιδιοτήτων οι οποίες παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε δηλώσει τη σημασία που έδινε σε αυτές για την αγορά του συγκεκριμένου αυτοκινήτου σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα ουσιώδεις αφού ένα από τα στοιχεία που προσδιορίζουν την αξία κάποιου μεταχειρισμένου αυτοκινήτου είναι τα χιλιόμετρα που αυτό έχει διανύσει μέχρι τη στιγμή της πώλησης, καθώς και η καλή ή κακή χρήση που έγινε από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη. Ως εκ τούτου ο ενάγων […] νομίμως […] δήλωσε ότι ασκεί το δικαίωμά του περί μείωσης του τιμήματος ζητώντας του να του επιστρέψει το ήμισυ του καταβληθέντος από τον ίδιο τιμήματος ήτοι 4400 ευρώ μετά την πάροδο πέντε ημερών από την ως άνω επίδοση […].   

Το ποσό αυτό πρέπει η εναγομένη να αποδώσει σε αυτόν αφού έχει καταστεί κατά τα ανωτέρω κατά το ύψος αυτού αδικαιολόγητα και χωρίς νόμιμη αιτία πλουσιότερη σε βάρος της περιουσίας του και στο βαθμό που στις 16-5-2011 έληξε η αιτία για την οποία το ποσό αυτό είχε καταβληθεί από τον ενάγοντα οφείλοντας παράλληλα η ενάγουσα τους νόμιμους τόκους επί του εν λόγω ποσού σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 912 παρ. 2 σε συνδυασμό με 341 και 361 ΑΚ από την 22/5/2011 που παρήλθε η τεθείσα στην εξώδικη δήλωση προθεσμία. Επιπλέον εξαιτίας της αδικοπραξίας που τέλεσε σε βάρος του η εναγομένη δια των προστηθέντων οργάνων της να τον ζημιώσει κατά το ανωτέρω ποσό εν γνώσει των εκπροσωπούντων αυτή με σκοπό να αποκομίσουν περιουσιακό όφελος παρά το νόμο παραστώντας ψευδή γεγονότα ως αληθή και αποσιωπώντας παράλληλα αληθή γεγονότα και της στενοχώριας που το προξένησε αυτή υπέστη ο ενάγων ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας πρέπει να ικανοποιηθεί χρηματικά […].