Πολύς λόγος έγινε τελευταία για την περίφημη «απελευθέρωση» τριετιών.

Τι είναι όμως οι τριετίες και ποιους αφορούν;

Ως τριετίες συνηθίστηκε να λέγονται τα διάφορων μορφών επιδόματα προϋπηρεσίας (συμπεριλαμβανομένων και των επιδομάτων υπηρεσιακής ωρίμανσης) που προβλέπουν οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (για το τι είναι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας – ΣΣΕ και ποιον δεσμεύουν βλ. το site του Υπουργείου Εργασίας), καθώς συνήθως χορηγούντο με την πάροδο τριετίας προϋπηρεσίας σε ομοειδή ειδικότητα ή κλάδο (όσον αφορά τις ομοιοεπαγγελματικές και κλαδικές ΣΣΕ), ή στον ίδιο εργοδότη (όσον αφορά τα επιδόματα υπηρεσιακής ωρίμανσης και τις επιχειρησιακές ΣΣΕ) ή σε κάθε εργοδότη με οποιαδήποτε ειδικότητα (όσον αφορά τις ΕΓΣΣΕ και ήδη από το 2012 το σύστημα του νομοθετικά καθοριζόμενου μισθού).

Με την Πράξη 6/28.2.2012 του Υπουργικού Συμβουλίου, μία από τις πιο χαρακτηριστικές μνημονιακές διατάξεις που εξακολουθούν να ισχύουν έως σήμερα (εκδοθείσα αρχικά με βάση το ν. 4046/2012 και ήδη ως προς το νομοθετικά καθοριζόμενο μισθό με βάση την παράγραφο 3 της υποπαραγράφου ΙΑ.11 του ν. 4093/2012) ανεστάλη η ισχύς κάθε διάταξης νόμου, ΣΣΕ ή οποιασδήποτε συλλογικής ρύθμισης που προέβλεπε επιδόματα υπολογιζόμενα με βάση την προϋπηρεσία, έως ότου το ποσοστό ανεργίας διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του 10%.

Το ποσοστό ανεργίας αφορά το ποσοστό των ανέργων επί του εργατικού δυναμικού της χώρας, όπως αυτό μετριέται με τις έρευνες εργατικού δυναμικού της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας. Εχει κυμανθεί άνω του 10% ήδη από το 2010 με διαρκή ανοδική τάση από το 2010 έως το 2012 που έφθασε το 28% και στη συνέχεια από 2013 με διαρκή καθοδική τάση έως και πρόσφατα (Αύγουστος 2023) που ανέρχεται σε 10,9%.

Υπό την ισχύ της άνω διάταξης, επιδόματα προϋπηρεσίας οφείλονταν σε εργαζόμενο, μόνο εφόσον είχε συμπληρώσει τους αντίστοιχους προβλεπόμενους χρόνους προϋπηρεσίας πριν τις 14.2.2012. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα επιδόματα προϋπηρεσίας που προβλέπονταν από ΣΣΕ εφαρμόζονταν μόνο εφόσον η ισχύουσα ΣΣΕ δέσμευε το συγκεκριμένο εργοδότη και εργαζόμενο, που καταρχήν δεσμεύονται μόνο εφόσον είναι μέλη των συμβαλλόμενων οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων. Η πρακτική κήρυξης γενικά υποχρεωτικών των ΣΣΕ που ίσχυε ήδη από το ν. 3239/1955 και στη συνέχεια από το ν. 1876/1990, έπαψε να εφαρμόζεται ήδη από το 2011, και επανήλθε ως πρακτική από το 2019. Για το ποιες Συλλογικές Συμβάσεις ισχύουν και αν αυτές έχουν κηρυχθεί υποχρεωτικές βλ. το site του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας.

Ηδη με το άρθρο 33 του ν. 5053/2023 προβλέφθηκε η άρση της αναστολής ισχύος όλων των κανονιστικών πράξεων που προέβλεπαν επιδόματα προϋπηρεσίας και υπηρεσιακής ωρίμανσης από τις 1.1.2024. Τούτο σημαίνει ότι ο χρόνος προϋπηρεσίας που λαμβάνεται υπόψη για τη χορήγηση επιδομάτων προϋπηρεσίας είναι ο χρόνος έως την 14.2.2012 και από 1.1.2024 και εφεξής.

Σημείωση: Για το πως αποδεικνύεται η προϋπηρεσία βλ. στο site του Κέντρου Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων της ΓΣΕΕ.

Πλην όμως με το ίδιο άρθρο 33 του ν. 5053/2023 προβλέφθηκε ότι εφόσον το ποσοστό ανεργίας υπερβεί το 10% και μέχρι να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του 10% από 1.1.2027 αναστέλλεται και πάλι αυτοδικαίως η ισχύς της ως άνω διάταξης, καθώς και των διατάξεων συλλογικών ρυθμίσεων που προβλέπουν τα σχετικά επιδόματα.

Έτσι, για το διάστημα από 1.1.2024 έως και 1.1.2027, επιδόματα προϋπηρεσίας θα δικαιούνται μόνο όσοι συμπληρώνουν τους αντίστοιχους χρόνους, με συνυπολογισμό προϋπηρεσίας που είχε συμπληρωθεί έως 14.2.2012.