Με το άρθρο 115 του νέου νόμου 5078/2023 (ΦΕΚ 211Α’)του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προβλέπονται ς τροποποιήσεις της νομοθεσίας όσον αφορά το όριο οφειλών από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που κωλύουν τη συνταξιοδότηση του οφειλέτη.

Διευκρινίζεται ήδη εισαγωγικά ότι οι οφειλές που λαμβάνονται υπόψη για το σκοπό αυτό αφορούν οφειλές εισφορών αυτοαπασχολούμενων (ΤΕΒΕ κλπ.) και όχι οφειλές εισφορών που βαρύνουν κάποιον ως εργοδότη. Ετσι οφειλές από εργοδοτικές εισφορές υπέρ π. ΙΚΑ κλπ. που βαρύνουν κάποιον εργοδότη, ανεξάρτητα από το ύψος αυτών, δεν κωλύουν τη συνταξιοδότηση του ίδιου του οφειλέτη ως αυτοαπασχολούμενου.

Εως σήμερα, στην περίπτωση που οφειλές από εισφορές αυτοαπασχολούμενων υπερβαίνουν τα όρια του άρθρου 61 του ν. 3863/2010, όπως ισχύει (20.000 ευρώ για τα πρώην ταμεία, πλην ΟΓΑ όπου το όριο είναι 6.000 ευρώ), ο ασφαλισμένος για να συνταξιοδοτηθεί καλείται με γνωστοποίηση οφειλής να καταβάλλει εφάπαξ το υπερβάλλον ποσό εντός προθεσμίας 2 μηνών από την κοινοποίηση του σχετικού εγγράφου του ΕΦΚΑ. 

Σε κάθε περίπτωση όμως αναμένεται από το Συμβούλιο της Επικρατείας, μετά την εκδίκαση σε Ολομέλεια σχετικής αναίρεσης επί απόφασης, η οποία επέτρεψε τη συνταξιοδότηση οφειλέτη ανεξάρτητα από το ύψος των οφειλών του, λόγω μη τήρησης από τον e-ΕΦΚΑ της προβλεπόμενης από παλαιά διάταξη νόμου αποκλειστικής προθεσμίας δύο μηνών από την υποβολή αίτησης για συνταξιοδότηση (ή ενός μηνός από έκδοση απόφασης προσωρινής σύνταξης) για τη γνωστοποίηση του ποσού της οφειλής στον ασφαλισμένο. Η ως άνω πρόβλεψη δεν ισχύει για όλα τα πρώην Ταμεία (όπως το πρώην ΤΕΒΕ που αφορά την πλειοψηφία των περιπτώσεων), καθώς υφίστανται διαφορετικές ρυθμίσεις για το καθένα εξ αυτών.

ΝΕΑ ΟΡΙΑ ΟΦΕΙΛΩΝ

Ηδη με τις νέες ρυθμίσεις του άρθρου 115 του νέου νόμου, τα ποσά οφειλών είναι δυνατό να υπερβούν τα ανωτέρω όρια (των 20.000 για όλα τα ταμεία πλην ΟΓΑ που ισχύει το 6.000) μέχρι του ποσού των 30.000 ευρώ ή των 10.000 ευρώ για οφειλές προς τον π. ΟΓΑ, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) ο υποψήφιος συνταξιούχος έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του, β) έχει καταβάλει εισφορές για χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 20 ετών ή 6.000 ημερών και γ) οι τραπεζικές καταθέσεις του δεν ξεπερνούν το ποσό των 12.000 ευρώ ή το ποσό των 6.000 ευρώ αν είναι οφειλέτης προς τον π. ΟΓΑ.

ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΤΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝ

Εως σήμερα τα ποσά που οφείλονταν καταρχήν έως τα ανωτέρω όρια παρακρατούνταν από τη σύνταξη σε 60 μηνιαίες δόσεις. Με τη νέα ρύθμιση το υπερβάλλον των 20.000 ευρώ ή των 6.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, ποσό οφειλής (δηλαδή έως 10.000 και 4.000 αντίστοιχα), συμψηφίζεται με το 60% του μηνιαίου ποσού των καταβαλλόμενων συντάξεων, μέχρι τον μηδενισμό του. Το υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό των 20.000 ευρώ ή των 6.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, παρακρατείται από τα ποσά των επόμενων συντάξεων, μετά τον μηδενισμό του υπερβάλλοντος, σε ίσες μηνιαίες δόσεις, που δεν μπορεί να είναι περισσότερες από 60.

Για την υπαγωγή στη ρύθμιση συνταξιοδότησης με έως 30.000 και 10.000 ευρώ  αντίστοιχα, απαιτείται η παροχή συγκατάθεσης από τον αιτούντα στους χρηματοδοτικούς φορείς και στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για άρση του απορρήτου των τραπεζικών καταθέσεων του, καθώς και του φορολογικού απορρήτου για τον έλεγχο εκπλήρωσης των παραπάνω πρόσθετων κριτηρίων.

ΧΡΟΝΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΕΙΣΦΟΡΩΝ – ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΕΞΟΦΛΗΣΗΣ

Οι οφειλόμενες εισφορές υπολογίζονται από τις υπηρεσίες συντάξεων με βάση την ημερομηνία υποβολής αίτησης συνταξιοδότησης, έτσι ώστε οφειλόμενες εισφορές σε περίπτωση συνέχισης απασχόλησης (η οποία πλέον είναι επιτρεπτή για το σύνολο των πρώην ασφαλιστικών ταμείων με το άρθρο 20 του ν. 4387/2016) για το διάστημα μετά την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, δεν ασκούν επιρροή για τον υπολογισμό του ύψους των εισφορών που επιτρέπουν τη συνταξιοδότηση οφειλέτη – ασφαλισμένου.

Ετσι, μετά την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης δεν ασκεί επιρροή και η τήρηση ή μη ενεργούς ρύθμισης εξόφλησης εισφορών, παρά μόνο ίσως για την διατήρηση ασφαλιστικής ενημερότητας για τη λήψη λοιπών ασφαλιστικών παροχών (όπως κατεξοχήν ασθενείας), η οποία πλέον δεν εξασφαλίζεται για το διάστημα που παραμένει εκκρεμής η αίτηση συνταξιοδότησης και η οποία, ενίοτε (ιδίως ενόψει οφειλών) μπορεί να καθυστερήσει επί μακρόν.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι εξακολουθούν υφιστάμενες οι πάγιες δυνατότητες ρύθμισης οφειλών είτε μέσω ΚΕΑΟ, είτε μέσω διαδικασίας εξωδικαστικού συμβιβασμού, όπως και οι διατάξεις περί ρύθμισης των οφειλών σε 120 δόσεις και επανυπολογισμού των εισφορών με βάση τις κατώτερες ασφαλιστικές κατηγορίες, για όσους είχαν υπαχθεί στις ρυθμίσεις του ν. 4611/2019, όπως ισχύουν, με τις ανά καιρούς διατάξεις που προέβλεψαν δυνατότητα αναβίωσης της ρύθμισης.

Όμως ο οφειλέτης οφείλει έγκαιρα να προβεί σε διακανονισμό και εξόφληση των σχετικών οφειλών του, καθώς η ρύθμιση και μόνο δεν εξασφαλίζει τη συνταξιοδότησή του, εφόσον το οφειλόμενο υπόλοιπο εισφορών (με τα πρόσθετα τέλη καθυστέρησης κλπ. έξοδα) κατά το χρονικό σημείο υποβολής αίτησης συνταξιοδότησης υπερβαίνει τα ανωτέρω όρια. Τυχόν δε εκπτώσεις – κουρέματα στον υπολογισμό των οφειλών στη διαδικασία του εξωδικαστικού συμβιβασμού δεν εξασφαλίζουν ότι η οφειλή θα υπολογιστεί κατά αυτό τον τρόπο και κατά την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.

Θα πρέπει έτσι ο αυτοαπασχολούμενος, ο οποίος πλησιάζει προς τη συμπλήρωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης να προβεί στις κατάλληλες κινήσεις, έτσι ώστε να εξασφαλίσει τη συνταξιοδότησή του, καθώς σε αντίθετη περίπτωση δεν θα μπορέσει να συνταξιοδοτηθεί ανεξάρτητα από το χρόνο και τα ποσά που τυχόν έχει καταβάλλει στο παρελθόν σε εισφορές. Αθήνα 20/12/2023