Είναι γνωστό το πρόβλημα του υπολογισμού συντάξεων θανάτου σε επίπεδα πολύ κατώτερα της σύνταξης που λάμβανε ο θανών, εφόσον η σύνταξη του είχε απονεμηθεί πριν την έναρξη εφαρμογής του ν. 4387/2016.
Ακόμη και μετά την εφαρμογή του ν. 4611/2019 με την αύξηση του ποσοστού της σύνταξης που λαμβάνει ο/η επιζών σύζυγος από 50% σε 70%, αλλά και την εφαρμογή κατώτερου ορίου, αυτού της εθνικής σύνταξης, υπάρχουν συχνά περιπτώσεις όπου η σύνταξη που λαμβάνει ο/η επιζών/ούσα και τα τέκνα του/της θανόντος/ούσης υπολείπεται σημαντικά αυτής που λάμβανε ο θανών.
Τούτο, καθώς μετά την εφαρμογή του ν. 4387/2016 επήλθε επανυπολογισμός των συντάξεων που ήδη λάμβαναν οι συνταξιούχοι, με διατήρηση τυχόν διαφοράς ως προσωπικής διαφοράς. Μετά το θάνατο όμως του/της συνταξιούχου η σύνταξη υπολογιζόταν με βάση τις διατάξεις του ν. 4387/2016 που συχνά κατέληγε σε πολύ χαμηλότερα ποσά. Επί του χαμηλότερου δε ποσού αυτού υπολογιζόταν και το ποσοστό της σύνταξης που λάμβανε τελικά ο επιζών.
Ηδη το Ελεγκτικό Συνέδριο με την υπ΄αριθμ. 1038/2023 απόφαση του 6ου τμήματος επιθυμεί να βάλει ένα όριο σε αυτούς τους δυσμενούς υπολογισμούς. Ετσι, σύμφωνα με την άνω απόφαση το ποσοστό της σύνταξης της χήρας (ή/και του χήρου) υπολογίζεται επί του ποσού της σύνταξης του αποβιώσαντος συζύγου αυτής, την οποία ο τελευταίος είχε δικαιωθεί και επομένως δεν υπολογίζεται το ποσοστό αυτής βάσει της νέας σύνταξης του θανόντος, όπως αυτή έχει επανυπολογισθεί σε συχνά πολύ χαμηλότερα ποσά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 7,8,13 και 14 του ν.4387/2016. Αντίθετη ερμηνεία από αυτή, κατά το Δικαστήριο, θα οδηγούσε σε πρόδηλη παραβίαση των ακραίων ορίων της ευχέρειας του νομοθέτη να διαμορφώνει το δικαίωμα της χήρας (ή/και του χήρου) να λάβει σύνταξη λόγω θανάτου του/της συζύγου της/του, όπως αυτά προσδιορίζονται από το Σύνταγμα και, συγκεκριμένα, θα οδηγούσε σε ουσιώδη ανατροπή του επιπέδου ζωή μετά τον θάνατο του/της συζύγου της/του.
Σύμφωνα έτσι με την απόφαση αυτή, σε περίπτωση που ο /η συνταξιούχος είχε ήδη λάβει σύνταξη πριν την έναρξη εφαρμογής του ν. 4387/2016 και αποβιώσει μετά την έναρξη εφαρμογής αυτού, οι επιζώντες δικαιούχοι σύνταξης λόγω θανάτου, δικαιούνται να λάβουν αυτή με βάση τα ποσοστά που ισχύουν για κάθε ένα/μία εξ αυτών (50% ή 70% και 25% στις συνήθεις περιπτώσεις) επί της σύνταξης που λάμβανε πραγματικά χωρίς επανυπολογισμό αυτής σε τυχόν χαμηλότερο ποσό με βάση τις διατάξεις του ν. 4375/2016.